در این دوره پویای تحول آموزشی، ظهور هوش مصنوعی [1] (AI) به‌عنوان نیرویی محوری، چشم‌انداز آموزش را دگرگون می‌سازد و مباحث پیچیده‌ای از جمله ملاحظات اخلاقی و عملی را مطرح می‌کند. در این اثر جامع، تأثیرگذار و روشنگر، دکتر ابوبکر کوتیشات[2] با اتکا بر دیدگاه‌های ژرف ایوان ایلیچ، به‌نقد و بررسی عمیق تأثیر هوش مصنوعی بر عرصة آموزش عالی معاصر می‌پردازد.
دکتر کوتیشات با پیشینه تحقیقاتی چندرشته‌ای گسترده خود که شامل علم پزشکی، فن آوریهای کمک‌کننده و پیشتازی در تکامل آموزشی است، به‌عنوان صدایی خردمند در گفتمان تلاقی هوش مصنوعی و آموزش ظاهر می‌شود. این کتاب صرفاً توضیحی در مورد ادغام هوش مصنوعی در چارچوبهای آموزشی نیست. بلکه بیانیه هایی است که از اصول پرورش یادگیرندگان مستقل و متفکران انتقادی دفاع می‌کند. این یادگیرندگان، درحالی‌که به طور کامل از ظرفیت‌های هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، نه مطیع آن بلکه با اتکا به آن توانمندتر می‌شوند.
روایت عنوان شده در این اثر فراتر از تحلیل صرف نقش هوش مصنوعی در تغییر شکل آموزش است. در عوض، به‌عنوان یک راهنمای جامع آشکار می‌شود و دیدگاه‌هایی را از طیف متنوعی از ذی‌نفعان، مربیان، سیاست‌گذاران، محققان و جامعه گسترده‌تر ارائه می‌کند. دکتر کوتیشات به طرز ماهرانه‌ای در میان لایه‌های پیچیده نفوذ هوش مصنوعی حرکت می‌کند و آن را به‌عنوان یک کاتالیزور برای تغییرات اجتماعی و ابزاری برای رسیدگی به نابرابری‌های سیستمی در حوزه آموزشی تصور می‌کند. تمرکز او فراتر از توسعه شخصی و یکپارچگی اخلاقی است و به بررسی رابطه هم‌افزایی بین پیشرفت آموزشی و نوآوری تکنولوژیک می‌پردازد.
محور این کاوش، ایده ایوان ایلیچ است که هر لحظه را به‌عنوان یک فرصت یادگیری، فراتر از محدودیت‌های آموزش رسمی در نظر می‌گیرد. دکتر کوتیشات در گستره وسیعی از امکاناتی که هوش مصنوعی در چارچوب «مدرسه‌زدایی» باز می‌کند، می‌کاود. گفتار او به طور متفکرانه به دام‌های بالقوه می‌پردازد و از یکپارچگی هماهنگ فناوری که به‌جای تسلط بر آن، زندگی انسان را غنی می‌کند، دفاع می‌کند.
این کتاب فراتر از گفتمان مرسوم در مورد هوش مصنوعی است و از تمرکز غالب بر پیامدهای اقتصادی آن به‌دور است. در عوض، به پیامدهای اخلاقی درهم آمیختن فناوری در بافت آموزش می‌پردازد و هدف اساسی و اخلاق یادگیری را به چالش می‌کشد. کار دکتر کوتیشات به‌عنوان یک چراغ‌راهنما است و ما را از طریق تعامل ظریف هوش مصنوعی در آموزش راهنمایی می‌کند و از ما می‌خواهد که رویکرد خود را برای کسب دانش در عصر فناوری بازنگری و تغییر شکل دهیم.
هوش مصنوعی در آموزش عالی: بررسی معاصر نظریه‌های ایلیچ نه‌تنها یک کار علمی است، بلکه فراخوانی روشن برای رویکردی متفکرانه، اخلاقی و تحول‌آفرین برای ادغام هوش مصنوعی در آموزش است که از خرد پایدار ایوان ایلیچ الهام‌گرفته شده است.