کتاب‌ها و آثار

اخلاق حرفه‌ای برای فعالیت‌های تحقیق و توسعه

اخلاق پژوهش رهنمودهایی را برای انجام مسئولانه تحقیق و پژوهش ارائه می‌دهد. اخلاق پژوهش برای رفتار مسئولانه پژوهشگران، راهنمای عملی فراهم می‌آورد و به آنها آموزش می‌دهد که چگونه در پژوهش‌های علمی خود به شیوه حرفه‌ای و علمی رفتار کنند تا مطابق با معیارهای اخلاقی باشد.

اخلاق حرفه‌ای برای فعالیت‌های تحقیق و توسعه

در این کتاب به مسائل و موضوعات اخلاقی که محققان در زندگی روزمره با آن مواجه می­شوند، پرداخته شده است.

   بسیاری از مواردی که در خصوص اخلاق تحقیق نوشته شده است، بر توسعه و توجیه اخلاق تحقیق و بر مناطق خاکستری بین درست و غلط تمرکز دارد. همچنین بسیاری از موارد، مربوط ضعف اخلاق پژوهشی است، با تمرکز بر محققانی که مرتکب تخلفات علمی حساسی شده­ اند. فلسفه ­ورزی در مورد ماهیت تحقیق و اخلاق محقق می­تواند درک عمیق ­تری از اخلاق ارائه دهد و معضلات دشوار اخلاقی را روشن کند؛ بنابراین از اشتباهات سایر محققان می­توان چیزهای زیادی آموخت. اما برای اکثریت محققان، اخلاق تحقیق در درجه اول، دارای اولویت می‌باشد، چرا که یافتن پاسخ‌های سریع، ساده و مستقیم  برای آنچه در موقعیت‌های مختلف است، مطمئناً جزو شیوه‌های پژوهشی مسئولانه در نظر گرفته می‌شود. برای کمک به هر محقق در این زمینه، از دهه 1990 به بعد، کدهای ملی و بین‌المللی نوشتاری برای تحقیق، ایجاد شده است.

   این کتاب مقدمه‌ای بر اخلاق حرفه‌ای برای فعالیت‌های تحقیق‌وتوسعه و فعالیت‌های پژوهشی مسئولیت‌پذیر اخلاقی در یک سازمان تحقیقاتی است و به تمام زمینه­ های تحقیق مربوط می­شود.

بااین‌حال، اخلاق چیزی نیست که بتوان به‌سادگی «یاد گرفت»؛ بنابراین، کتاب با لحن بنیادی متفاوتی نسبت به کتاب‌های درسی معمولی نوشته شده است تا هم خواننده را از نقش اخلاق در وظایف مختلف روزانه یک سازمان تحقیقاتی آگاه و هم دانش تجربی را در مورد جامعه و دیدگاه در مورد اینکه چگونه مسائل اخلاقی مختلف باید حل شوند، به جامعه پژوهشی منتقل کند. از این طریق، خوانندگان به اصولی دست می­یابند که باید بدانند، بفهمند و از آنها آگاه باشند تا از نظر اخلاقی به‌عنوان کارمندان یک سازمان تحقیقاتی واجد شرایط قرار گرفته و بتوانند با مسائل اخلاقی رایج مرتبط با تحقیق مقابله کنند.

    بنابراین، گروه هدف اولیه این کتاب، دانشجویان و کارمندان جدید در سازمان‌های تحقیقاتی، مدیران تازه منصوب­ شده و کارمندان در پست‌های اداری هستند که با پژوهش ارتباط دارند و همه افرادی که در کمیته‌های مرتبط بااخلاق، انتخاب می‌شوند. دوره‌های اخلاق پژوهشی که همه در مؤسسات آموزشی باید در آن شرکت کنند، اغلب فقط شامل چند سخنرانی است که فقط مباحث اصلی را پوشش می‌دهد. این کتاب، پشتیبان مناسبی برای چنین دوره­ هایی است که خواندن آن آسان و برای خودآموزی مناسب است. همچنین طیف وسیعی از موضوعات را پوشش می‌دهد و دانشجویان می‌توانند بر روی آنچه که در عمل بیشترین ارتباط را با آنها در فعالیت‌های حرفه‌ای آینده‌شان دارد، تمرکز کنند. برای سازمان­های تحقیقاتی، این کتاب می­تواند به‌عنوان ابزاری برای اطمینان از اینکه همه کارکنان از مسئولیت ­های اخلاقی خود آگاه شده­ اند، استفاده شود.

تجربه و نظرسنجی بین محققان نشان می‌دهد که تعداد قابل­ توجهی از پژوهشگران، دانش ناکافی از قوانین ملی و بین‌المللی رفتار تحقیقاتی دارند؛ بنابراین، این کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده است که محققان، رهبران و کارکنان باتجربه بتوانند از آن برای حمایت از ارزیابی‌های خود در صورت مواجهه با مسائل اخلاقی ناآشنا، استفاده کنند.

بر پرداختن به هر موضوع تأکید شده است تا دانشجویان و سایرین بدون تجربه پژوهشی مسائل را درک کنند. این کتاب همچنین به‌گونه‌ای نوشته شده است که خواننده می­تواند در مورد یک موضوع موردعلاقه، مطالعه و بدون نیاز به مطالعه کل کتاب، درمورد آن موضوع آگاهی یابد؛ بنابراین، این کتاب باید به بسیاری از افرادی که به روش‌های مختلف درگیر تحقیق هستند؛ مانند دانشگاه‌ها، کالج‌ها، مؤسسات و واحدهای تحقیقاتی در شرکت‌ها و سازمان‌ها، ناشران علمی یا در مدیریت تحقیقات عمومی، کمک کند.

علاوه بر این، کتاب به طور خاص، از چهار جنبه حائز اهمیت است:

1. اخلاق حرفه ­ای کارکنان در یک سازمان تحقیقاتی نه تنها شامل مسائل اخلاقی که مربوط به کار پژوهشی است، بلکه مسائل اخلاقی کلی ­تری را نیز شامل می­شود. به عنوان مثال، مسائل مربوط به روحیه کارکنان، که در همه حرفه ­ها وجود دارد. با این حال، در اینجا، تمرکز ما به ­طور اختصاصی  بر موارد مربوط به سازمان­های تحقیقاتی است. بنابراین، این کتاب به موضوعاتی می ­پردازد که فراتر از آن چیزی است که معمولاً در کتاب­های درسی و مقالات در مورد اخلاق تحقیق مطرح می­شود.

2. کانون مرکزی اخلاق حرفه ­ای، ارتباط بین فرد­ حرفه­ ای و جامعه است. همچنین در اخلاق تحقیق، به نظر می­رسد در تعدادی از زمینه ­ها تاکید بر مسئولیت محققان در قبال جامعه در حال افزایش است. این کتاب به این گرایش می‌پیوندد، اما با تأکید بر اینکه تا حد زیادی اخلاق تحقیق، پاسخ محققین به انتظارات جامعه از تحقیق است، فراتر می‌رود. همچنین تأکید می‌کنم که این مسئولیت اجتماعی به‌ویژه زمانی اهمیت می‌یابد که محققان و رهبران زمینه­ ها و پروژه‌های تحقیقاتی را انتخاب و از منابع جامعه برای تأمین مالی و انجام تحقیقات استفاده کنند.

3. در زندگی روزمره یک سازمان تحقیقاتی، همه کارکنان باید هم به اخلاق حرفه ­ای خود و هم به فهرست بلندبالایی از قوانین و مقرراتی که ممکن است به نحوی با اخلاق مرتبط باشد، ارتباط برقرار کنند. به عنوان مثال، بسیاری از هنجارهای اخلاقی کلیدی مربوط به مشارکت انسان­ها در تحقیقات، اکنون در قانون تثبیت شده است. در اینجا قانون و اخلاق به طور یکپارچه با یکدیگر ترکیب می­شوند. بنابراین، این کتاب هم به اخلاق حرفه‌ای و هم به جنبه‌هایی از قوانین و مقررات مرتبط می‌پردازد که در موقعیت‌های گوناگونی که در زندگی روزمره با آن مواجه می‌شوند، مرتبط هستند، بدون اینکه وارد جزئیاتی شود که مختص قوانین هر کشور است. این کتاب راهنمایی کامل‌تری را در عملکرد پژوهشی مسئولانه (قوانین، مقررات و اخلاقیات) نسبت به دستورالعمل‌های اخلاق تحقیق به تنهایی، ارائه می‌کند. بنابراین، علاوه بر آیین‌نامه‌های رفتار ملی و بین‌المللی مربوطه برای پژوهش، محققان، مدیران و رهبران می‌توانند در مواقعی که نسبت به رویکرد صحیح تردید دارند، کتاب را به عنوان کمکی نگه دارند.

4. این کتاب نگاهی کاربردی به اخلاق تحقیق دارد. اخلاق در ارتباط با وظایفی که شخص به عنوان محقق یا رهبر پژوهش دارد، توصیف می­شود. تمرکز بر روی خطوط عملی است که با حاشیه مشخصی در آن قرار دارد که اکثر محققان و جامعه به طور کلی آن را به عنوان عملکرد پژوهشی مسئولانه توصیف می­کنند. بنابراین، کتاب به جای مسئله‌سازی و نظریه‌پردازی، بر ساده‌سازی و مشخص‌سازی تمرکز دارد (ادبیات غنی با تمرکز بر دومی وجود دارد). در جایی که در یک معضل اخلاقی، درست و نادرست به شرایط بستگی دارد، یا راه درست رو به جلو پنهان است، بنابراین بر ارائه دانش و بینش ملموس مورد نیاز برای یافتن راه‌های عمل مسئولانه به خواننده تأکید می‌شود. این کتاب همچنین حاوی مثال‌های زیادی است که ممکن است برای ارزیابی موارد مشابه، نقطه شروع مفیدی باشد. برخی از نمونه ­ها تخیلی­ اند، با این حال، اکثر آنها ریشه در واقعیت دارند، اما برای روشن کردن یک موضوع اخلاقی خاص، ناشناس بازنویسی شده‌اند (در اینجا هیچ اشاره‌ای به منشأ نمونه‌ها نشده است). برخی از مثال­ها موارد واقعی را با ارجاعات توصیف می­کنند. همه نمونه ­ها از جامعه تحقیقاتی نروژ سرچشمه می­گیرند اما به خوانندگان در سراسر جهان ارتباط پیدا می‌کند.

این کتاب از سه بخش تشکیل شده است: بخش اول، مقدمه‌ای است بر اخلاق حرفه‌ای در یک سازمان تحقیقاتی، از زیرساخت‌های ملی و بین‌المللی حاکم بر دستورالعمل‌ها، قوانین و مقررات اخلاق پژوهش تا مسئولیت‌های اخلاقی سازمان‌ها و افراد درگیر در تحقیق. این بخش برای هر کسی که دانش و درک خوبی از آیین‌نامه­ های عملی برای تحقیق ندارد یا از مسئولیت­های اخلاقی خود و سازمان تحقیقاتی مطمئن نیست، مفید خواهد بود. بخش دوم که جامع­ ترین است، به موضوعات اخلاق تحقیقی می ­پردازد که در محیط کار و در هر مرحله از یک پروژه تحقیقاتی از انتخاب موضوع تا گزارش و استفاده از نتایج با آن مواجه می‌شوند. بخش سوم با مروری بر میزان عملکرد اخلاقی غیرمسئولانه در جامعه پژوهشی و اشکال مختلف تخلف آغاز می­ شود. سپس شیوه‌های خوب برای برخورد با سوءظن رفتار غیرمسئولانه، از تخلفات جزئی گرفته تا تخلفات تحقیقاتی و واکنش‌های مناسب به این موارد را شرح می‌دهد. فصل­ های آخر این بخش به‌ویژه برای افشاکنندگان، مظنونان، رهبران، اعضای کمیته­ های اخلاق و سایرین که مستقیماً در چنین مواردی دخالت دارند، مرتبط است.

این کتاب بر اساس دستورالعمل­های ملی و بین‌المللی برای اخلاق تحقیق و در مورد مسائل اخلاقی است که در مقالات و مباحث در درجه اول اهمیت قرار دارد. گاهی اوقات نسبتاً مفصل است و اغلب حول محور کارهایی که «باید» یا «بایست» انجام شود می ­چرخد، اما متأسفانه این بخشی از واقعیت در پژوهش و اخلاق تحقیق امروزی است. ممکن است به نظر برسد که این موضوع در یک‌زمان موردتوجه قرار گیرد، اما امیدواریم که یک مرور کلی جامع نیز بتواند موارد را شفاف ­سازی نماید. ازآنجایی‌که این کتاب یک اثر علمی نیست، بلکه یک کتاب‌درسی کاربردی است، مروری کلی بر سایر ادبیات ارائه نشده است و ارجاع به منابع، تنها در ارتباط با نقل‌قول‌ها یا اطلاعات خاص از جاهای دیگر آورده شده است. بااین‌حال، چندین منبع ادبیاتی و اطلاعاتی قابل‌دسترس به‌صورت تکمیلی گنجانده شده است.



بازگشت به کتاب‌ها و آثار